Tôi là người thế nào?

Các bài trên trang này không cùng một loại, và biết chúng khác nhau ở đâu quan trọng hơn là biết mình thuộc nhóm nào. Có ba dòng chính, với ba mức độ tin cậy rất khác nhau.

Ba dòng, ba mục đích

• Big Five — dòng có nền tảng nghiên cứu vững nhất. Đo năm chiều liên tục thay vì xếp bạn vào một hộp, và là mô hình được dùng trong nghiên cứu tâm lý học thật sự.
• Phân loại kiểu Jung, tức 16 nhóm tính cách — mô hình phổ biến nhất và cũng gây tranh cãi nhất. Hữu ích như một bộ từ vựng, yếu như một công cụ đo.
• DISC — không đo tính cách mà đo hành vi trong môi trường công việc. Câu hỏi của nó là bạn cư xử thế nào ở văn phòng, không phải bạn là ai.

Vì sao 16 nhóm hay bị phê bình

Vấn đề lớn nhất là tính ổn định. Trong các nghiên cứu làm lại bài sau vài tuần, một tỉ lệ đáng kể người tham gia ra kết quả khác lần đầu — thường vì họ nằm sát ngưỡng ở một cặp nào đó, và một câu trả lời đổi chiều là cả chữ cái đổi theo.

Vấn đề thứ hai là việc cắt đôi. Con người phân bố liên tục trên trục hướng nội – hướng ngoại, phần lớn nằm ở giữa. Cắt đôi ở giữa rồi phát cho mỗi bên một cái nhãn khiến hai người rất giống nhau nhận hai kết quả nghe như trái ngược.

Vì lý do đó, khi kết quả của bạn nằm sát ngưỡng, trang này sẽ nói ra thay vì trao cho bạn một cái tên nghe kêu. Đó là lựa chọn có chủ ý, và nó làm kết quả bớt hấp dẫn hơn một chút.

Cách đọc kết quả cho có ích

Đọc phần mô tả và để ý chỗ bạn thấy sai, không phải chỗ bạn thấy đúng. Chỗ thấy đúng thường là hiệu ứng Barnum — mô tả đủ rộng để hợp với nhiều người. Chỗ thấy sai là nơi bạn thật sự biết điều gì đó về mình mà bài test không bắt được.

Một kết quả trắc nghiệm không nói bạn là ai. Nó nói bạn đã trả lời ba mươi hai câu hỏi như thế nào vào một buổi chiều.

Ba cách dùng sai

Dùng để giải thích cho việc không thay đổi — tôi là kiểu người đó mà. Dùng để tuyển người hoặc loại người, điều mà chính các nhà nghiên cứu Big Five cũng cảnh báo là vượt quá phạm vi. Và dùng để dán nhãn người khác trong lúc tranh cãi, cách nhanh nhất biến một mô hình hữu ích thành một thứ gây khó chịu.

Cách dùng có ích nhất thì đơn giản hơn nhiều: dùng nó để có từ ngữ mô tả điều bạn vốn đã cảm thấy nhưng chưa gọi tên được. Sau khi có từ ngữ đó rồi, bài test đã làm xong việc của nó.